Cẩm nang chăm sóc trẻ sơ sinh từ A đến Z cha mẹ cần biết

Trẻ sơ sinh từ 0-28 ngày tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, làn da và cơ thể rất nhạy cảm. Chăm sóc bé không chỉ là giữ vệ sinh cơ bản mà cần hiểu đúng cách thực hiện từng bước để tránh gây tổn thương hay nhiễm trùng. Những thao tác tưởng chừng đơn giản như rơ miệng, cắt tóc hay thay tã đều có nguyên tắc riêng mẹ cần nắm vững. Đội ngũ biên tập Chăm con chuẩn đã tổng hợp các kiến thức khoa học và kinh nghiệm thực tiễn giúp mẹ tự tin chăm sóc bé yêu những ngày đầu đời.

Chăm sóc tóc cho trẻ sơ sinh

Da đầu trẻ sơ sinh rất mỏng manh, nang tóc chưa phát triển hoàn thiện nên dễ bị tổn thương nếu chăm sóc không đúng cách. Tóc của trẻ trong giai đoạn này chủ yếu là lông tơ (lanugo) và thường rụng tự nhiên khi bé được 3-6 tháng tuổi. Việc chăm sóc tóc không chỉ là làm sạch mà còn giúp kích thích tuần hoàn máu, hỗ trợ phát triển nang tóc khỏe mạnh sau này. Cần lưu ý trẻ sơ sinh không cần gội đầu quá thường xuyên, tần suất 2-3 lần/tuần là đủ trừ khi bé bị hôi đầu hoặc ra nhiều mồ hôi.

Cơ chế bài tiết bã nhờn ở trẻ sơ sinh hoạt động mạnh hơn người lớn do ảnh hưởng từ hormone từ mẹ chuyển qua thai kỳ. Điều này kết hợp với vi khuẩn Malassezia có sẵn trên da sẽ tạo điều kiện cho viêm da tiết bã phát triển. Tác động kép này khiến da đầu bé dễ bị vảy vàng, đóng vảy dày (cứt trâu) nếu không được làm sạch đúng cách. Lý giải khác là việc làm sạch quá kỹ hoặc dùng xà phòng mạnh sẽ làm mất lớp lipid bảo vệ tự nhiên, khiến da đầu trở nên khô hơn và bong tróc nhiều hơn.

Mẹ nên chọn dầu gội chuyên dụng cho trẻ sơ sinh với pH 5.5-6.5, không chứa sulfate, paraben hay hương liệu. Nhiệt độ nước gội đầu lý tưởng là 36-38°C — dùng khuỷu tay kiểm tra, cảm thấy ấm vừa phải là hợp lý. Khi gội, dùng lòng bàn tay xoa nhẹ nhàng từ trán xuống gáy, tránh dùng móng tay cạo da đầu vì dễ gây tổn thương. Sau gội, thấm khô bằng khăn bông mềm, tránh chà xát mạnh có thể làm đứt gãy tóc mỏng manh của bé.

Cách gội đầu cho bé

Trước khi gội đầu, mẹ cần chuẩn bị đầy đủ đồ dùng trong tầm tay: nước ấm, khăn mềm, dầu gội trẻ em, tấm lót chống trượt. Bế bé tư thế nằm ngửa trên cánh tay, đầu bé dựa vào khuỷu tay mẹ, thân người được nâng đỡ chắc chắn. Dùng khăn ấm lau nhẹ vùng mặt bé trước khi bắt đầu gội để tránh bé giật mình khi nước chảy xuống mặt. Dòng nước nên chảy từ trán xuống gáy theo chiều tóc mọc, tránh để nước chảy vào tai hoặc mắt bé.

Lấy một lượng dầu gội nhỏ cỡ hạt đậu, tạo bọt trong lòng tay trước khi áp lên da đầu bé. Massage nhẹ nhàng bằng đầu ngón tay (không dùng móng tay) theo hình tròn từ trán xuống hai bên thái dương, ra sau gáy. Thời gian massage khoảng 2-3 phút là đủ, không để dầu gội lưu trên da quá 3 phút vì dễ gây khô. Xả sạch bằng nước ấm, dùng khăn thấm hết nước, không chà xát mạnh tránh làm tổn thương da đầu mỏng manh.

Cắt tóc cho trẻ

Cắt tóc cho trẻ sơ sinh không phải là bắt buộc theo góc độ y khoa, nhưng nhiều gia đình Việt vẫn giữ truyền thống cạo đầu khi bé đầy tháng. Thực tế, tóc của trẻ sơ sinh chủ yếu là lông tơ, việc cắt hay cạo không ảnh hưởng đến sự dày mỏng của tóc sau này vì đặc điểm tóc được quy định bởi gen di truyền. Nếu quyết định cắt, cần đợi đến khi bé ít nhất 3-4 tháng tuổi để da đầu cứng cáp hơn, tránh nguy cơ nhiễm trùng do tổn thương.

Khi cắt tóc, nên chọn thợ có kinh nghiệm với trẻ sơ sinh hoặc tự cắt tại nhà bằng kéo cắt móng tay chuyên dụng. Nguyên tắc quan trọng là không dùng dao cạo trực tiếp lên da đầu vì dễ gây thương tích và nhiễm trùng. Nếu muốn cạo lông tơ, dùng máy cạo chuyên dụng cho em bé có phần đệm bảo vệ đầu lưỡi dao, chỉ cạo phần tóc mỏng trên bề mặt da, không đè mạnh lên da đầu. Sau khi cắt, làm sạch da đầu bằng khăn ấm và theo dõi 24-48 giờ xem có dấu hiệu đỏ hay sưng ở vùng vừa cắt không.

Viêm da tiết bã (cứt trâu)

Viêm da tiết bã ở trẻ sơ sinh thường xuất hiện dưới dạng vảy vàng đóng ở vùng da đầu, trán, lông mày, sau tai. Vấn đề này không do thiếu vệ sinh mà là phản ứng quá mức của tuyến bã nhờn với vi khuẩn Malassezia—loại nấm men tự nhiên tồn tại trên da mọi người. Ở trẻ sơ sinh, hormone từ mẹ truyền qua nhau thai kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn bình thường, kết hợp với hệ miễn dịch chưa hoàn thiện tạo điều kiện cho nấm phát triển nhanh hơn.

Cách xử lý lý tưởng nhất là dùng dầu em bé (baby oil) hoặc dầu oliu thấm lên vùng vảy trong 15-20 phút để làm mềm vảy, sau đó dùng lược răng thưa chải nhẹ từ ngoài vào trong. Không gợi ý lấy vảy bằng móng tay vì dễ gây chảy máu và nhiễm trùng — vảy bong ra tự nhiên sau vài lần làm mềm. Khi tình trạng viêm da tiết bã lan rộng hoặc có dấu hiệu sưng đỏ, mùi hôi, cần đưa bé đi khám bác sĩ da liễu vì có thể là nhiễm khuẩn thứ phát cần điều trị bằng thuốc đặc hiệu.

Rơ miệng cho bé

Rơ miệng là bước vệ sinh quan trọng giúp loại bỏ sữa thừa và vi khuẩn tích tụ trong khoang miệng bé sau khi bú. Nhiều mẹ lầm tưởng trẻ sơ sinh chưa có răng nên không cần rơ miệng, thực tế khoang miệng của bé luôn ẩm ướt và có nhiệt độ lý tưởng cho vi khuẩn phát triển. Sữa mẹ hoặc sữa công thức chứa đường lactose, nếu lưu lại lâu sẽ lên men, tạo điều kiện cho nấm Candida albicans phát triển gây nấm miệng (thrush). Việc rơ miệng đều đặn 2 lần/ngày (sáng và tối) giúp ngăn ngừa tình trạng này.

Cơ chế hoạt động của nấm Candida trong khoang miệng trẻ sơ sinh là khi môi trường có độ pH thay đổi và độ ẩm cao, nấm sẽ chuyển từ dạng nấm men sang dạng sợi xâm nhập vào niêm mạc. Sữa thừa tích tụ ở môi trên, nướu, lưỡi tạo nguồn dinh dưỡng cho nấm phát triển — lý giải tại sao bé bị nấm miệng thường có các đốm trắng giống váng sữa khó bóc. Nếu không vệ sinh đúng cách, nấm có thể lan xuống thực quản gây khó bú, khóc giật khi ăn, thậm chí lan sang khu vực tã gây viêm da diaper rash do cùng loại nấm.

Cách rơ miệng chuẩn là dùng gạc y tế (bông y tế) quấn ngón trỏ, nhúng vào nước sôi để nguội hoặc nước muối sinh lý 0.9%. Lau nhẹ nhàng theo chiều từ trong ra ngoài: trước tiên lau môi trên, rồi môi dưới, tiếp đến là nướu trên và dưới, cuối cùng là mặt lưỡi. Không dùng khăn giấy hoặc vải thô ráp vì dễ gây trầy xước niêm mạc nhạy cảm. Sau khi rơ xong, không cần súc miệng lại bằng nước — để tự khô là đủ. Lưu ý thay gạc mới mỗi lần lau, không dùng miếng gạc đã lau lưỡi để lau tiếp nướu hoặc môi để tránh lây nhiễm chéo.

Vệ sinh mắt cho trẻ sơ sinh

Mắt trẻ sơ sinh rất nhạy cảm, ống dẫn lệch và tuyến lệ chưa phát triển đầy đủ nên dễ bị ghẹo (rèm mắt) hoặc viêm kết mạc. Vệ sinh mắt đúng cách giúp ngăn ngừa tích tụ ghẹo, bụi bẩn và vi khuẩn có thể gây nhiễm trùng. Mỗi sáng khi thức dậy, mẹ nên kiểm tra mắt bé — nếu có ghẹo khô ở khói mắt, dùng khăn mềm nhúng nước ấm lau nhẹ từ ngoài vào trong theo hướng từ khói mắt ra góc mắt. Không lau ngược chiều vì sẽ đẩy bụi và vi khuẩn vào trong mắt.

Nguyên lý hoạt động của hệ thống dẫn lệ ở trẻ sơ sinh khác người lớn: ống dẫn lệ hẹp hơn và có độ đàn hồi kém, khiến nước mắt không thể thoát xuống mũi nhanh như người trưởng thành. Dịch mắt tích tụ qua đêm kết hợp với tế bào chết tạo thành ghẹo khô. Cơ chế bảo vệ tự nhiên của mắt là sản xuất lysozyme — enzyme kháng khuẩn trong nước mắt giúp tiêu diệt vi khuẩn, nhưng khi ghẹo tích tụ quá nhiều sẽ cản trở chức năng này. Nếu ghẹo không được làm sạch, vi khuẩn sẽ phát triển gây viêm kết mạc với biểu hiện mắt đỏ, sưng, chảy nước mắt liên tục.

Khi vệ sinh mắt, mẹ cần tuân thủ nguyên tắc một khăn cho một mắt — không dùng khăn đã lau mắt này để lau mắt kia để tránh lây nhiễm chéo nếu một mắt đang có vấn đề. Nước dùng để vệ sinh phải là nước sôi để nguội hoặc nước muối sinh lý, tuyệt đối không dùng nước lã vì chưa đảm bảo vô khuẩn. Bế bé nằm ngửa, mẹ ngồi ở phía đầu, dùng khăn thấm nhẹ ở khói mắt, sau đó lau từ góc ngoài vào góc trong. Không chà xát mạnh lên nhãn cầu vì giác mạc bé rất mỏng, chỉ cần một lực nhỏ cũng có thể gây tổn thương.

Vệ sinh tai cho trẻ sơ sinh

Tai trẻ sơ sinh có cấu trúc khác người lớn: ống tai ngoài ngắn và nằm ngang hơn, nhĩ mỏng và có nhiều nếp gấp, lông tai ít nên dễ tích tụ chất tiết và vi khuẩn. Nhiều mẹ cố gắng vệ sinh sâu vào ống tai là quan niệm sai lầm nguy hiểm. Thực tế, tai có khả năng tự làm sạch — ráy tai sẽ tự di chuyển ra ngoài nhờ hoạt động của da ống tai và nhai mút của bé. Vệ sinh quá sâu sẽ phá vỡ cơ chế tự nhiên này, dễ đẩy ráy tai vào sâu hơn hoặc làm tổn thương màng nhĩ.

Cơ chế hình thành ráy tai ở trẻ sơ sinh là do tuyến cerumen ở ống tai ngoài bài tiết chất bã và tế bào chết da. Chất này kết hợp với bụi bẩn tạo thành ráy tai có màu vàng nhạt hoặc nâu. Ráy tai thực tế có chức năng bảo vệ — chứa chất kháng khuẩn, giữ ẩm ống tai, ngăn bụi và côn trùng xâm nhập sâu hơn. Khi mẹ dùng bông tẩy trang đẩy sâu vào tai để làm sạch, vừa loại bỏ lớp bảo vệ tự nhiên, vừa tạo điều kiện cho ráy tai bị đẩy vào gần màng nhĩ, gây ù tai, thậm chí viêm tai giữa.

Cách vệ sinh đúng là chỉ lau phần vành tai (tai ngoài) và phần tai có thể nhìn thấy — không đưa dụng cụ nào vào ống tai. Dùng khăn mềm hoặc bông tẩy trang thấm nước ấm, lau nhẹ từ trên xuống dưới, từ trước ra sau theo chiều tự nhiên của tai. Nếu thấy có chất tiết ẩm ở khe tai, dùng khăn mềm thấm nhẹ, không chà xát mạnh. Tuyệt đối không dùng tăm bông (bông ngoáy tai), que tăm hay vật cứng đưa vào tai bé vì chỉ cần bé giật mình một chút cũng có thể gây thủng màng nhĩ — tai sơ sinh chưa cứng cáp, màng nhĩ nằm nghiêng hơn người lớn nên dễ bị tổn thương hơn.

Vệ sinh mũi cho bé

Mũi trẻ sơ sinh rất nhỏ, niêm mạc mỏng và có nhiều mạch máu, dễ bị sưng tấy khi gặp kích thích. Hầu hết trẻ sơ sinh đều bị nghẹt mũi vì ống mũi hẹp, tuyến nhầy hoạt động mạnh, dễ tích tụ chất nhầy do bụi bẩn, khô khí hoặc sữa chảy ngược. Vệ sinh mũi đúng cách giúp bé thở dễ dàng hơn, đặc biệt quan trọng khi bú vì trẻ sơ sinh chủ yếu thở bằng mũi, nếu bị nghẹt sẽ khó bú, hay bị sặc, ngưng thở tạm thời.

Cơ chế dẫn lưu nhầy mũi ở trẻ sơ sinh hoạt động kém hơn người lớn do lông mọc trong mũi ít, các tế bào có lông (ciliated cells) chưa phát triển đầy đủ. Khi chất nhầy tích tụ, do thiếu vận động cilia để đẩy ra ngoài, nó sẽ đóng lại thành cục gây nghẹt. Trẻ sơ sinh còn chưa biết thổi mũi để đẩy nhầy ra, nên cần sự hỗ trợ từ mẹ. Nếu để nghẹt mũi kéo dài, bé phải thở bằng miệng — điều này không tự nhiên với trẻ sơ sinh, có thể gây khô miệng, giảm tiết nước bọt, tăng nguy cơ nhiễm trùng hô hấp.

Cách vệ sinh mũi chuẩn là dùng nước muối sinh lý 0.9% nhỏ mũi 2-3 giọt vào mỗi bên mũi khi thấy có chất nhầy khô hoặc nghẹt. Sau khi nhỏ, đợi 1-2 phút để chất nhầy mềm, sau đó dùng ống hút mũi chuyên dụng (bóp nhẹ trước khi đưa vào lỗ mũi, thả ra nhẹ nhàng để hút nhầy ra). Không hút quá mạnh vì dễ gây tổn thương niêm mạc mũi hoặc tạo áp lực khiến nhầy bị đẩy sâu hơn. Mỗi lần hút không quá 5 giây mỗi bên, cho bé nghỉ 30 giây nếu cần hút lại. Nếu dùng máy hút mũi điện, chọn loại có chế độ hút nhẹ nhàng và đầu hút mềm silicone chuyên dụng cho trẻ sơ sinh.

Ráy tai ở trẻ sơ sinh

Ráy tai ở trẻ sơ sinh thường có màu vàng nhạt hoặc nâu, kết cấu mềm hơn ráy tai người lớn do tuyến bã tiết ra chất lỏng hơn. Nhiều mẹ lo lắng khi thấy ráy tai và muốn làm sạch ngay, nhưng thực tế ráy tai ở mức độ tự nhiên không gây hại cho bé. Ráy tai sẽ tự khô và bong ra khi bé cử động đầu, mút ngón tay hoặc bú mẹ. Chỉ cần can thiệp khi ráy tai quá nhiều gây khó nghe hoặc bé hay gãi tai có vẻ khó chịu.

Cơ chế tự làm sạch của tai hoạt động nhờ sự di chuyển của da ống tai — mỗi lớp da mới sinh ra sẽ đẩy lớp cũ cùng ráy tai ra ngoài lỗ tai. Quá trình này diễn ra chậm ở trẻ sơ sinh vì ống tai còn ngắn và độ nghiêng khác người lớn. Khi mẹ cố lấy ráy tai bằng dụng cụ, không chỉ phá vỡ cơ chế tự làm sạch mà còn kích thích tuyến bã bài tiết nhiều hơn để bù đắp lớp bảo vệ bị mất, tạo vòng luẩn quẩn ráy tai tích tụ nhanh hơn.

Nếu cần can thiệp khi ráy tai quá nhiều, nên đưa bé đến bác sĩ nhi khoa hoặc bác sĩ tai mũi họng. Bác sĩ sẽ dùng dụng cụ chuyên dụng (forceps hoặc microsuction) để lấy ráy tai dưới ánh sáng soi, đảm bảo không tổn thương màng nhĩ. Tuyệt đối không cố lấy ráy tai tại nhà khi nó đã đóng cứng quá sâu vì rất dễ đẩy ráy tai dính vào màng nhĩ hoặc gây chảy máu ống tai. Đối với trẻ sơ sinh, an toàn hơn là để ráy tai tự nhiên thoát ra — chỉ cần vệ sinh vành tai thường xuyên để giữ khu vực này khô ráo.

Vệ sinh tay chân cho bé

Trẻ sơ sinh có phản xạ nắm tay rất mạnh — tay bé thường nắm chặt từ lúc chào đời và giữ phản xạ này đến 3-4 tháng. Do đó, phần lòng bàn tay và các kẽ tay rất dễ tích tụ bụi, mồ hôi, thậm chí lông tơ từ quần áo, cần được vệ sinh kỹ mỗi ngày. Tương tự, chân bé thường được quấn trong tất hoặc ống tay chân, tạo môi trường ẩm ướt lý tưởng cho vi khuẩn và nấm phát triển nếu không được làm sạch.

Cấu tạo da ở lòng bàn tay và bàn chân trẻ sơ sinh có nhiều tuyến mồ hôi hơn phần da còn lại của cơ thể, nhưng tuyến bã lại hoạt động ít hơn. Điều này tạo ra môi trường nhiều mồ hôi nhưng ít dầu, khiến da tay chân dễ bị khô khi thời tiết lạnh, nhưng lại rất dễ bị hăm khi thời tiết nóng ẩm. Trẻ sơ sinh còn có phản xạ ngậm tay — bé thường đưa tay vào miệng để tự trấn an, nên nếu tay không sạch, vi khuẩn sẽ trực tiếp vào miệng gây tiêu chảy hoặc nôn trớ.

Cách vệ sinh tay chân là dùng nước ấm 36-38°C và xà phòng nhẹ (baby wash) hoặc chỉ nước sạch nếu tay chân bé không quá bẩn. Khi rửa tay, mẹ cần nhẹ nhàng mở từng ngón tay bé ra để rửa sạch các kẽ tay — nơi tích tụ nhiều bụi và vi khuẩn nhất. Với chân, đặc biệt chú ý kẽ các ngón chân vì vùng này dễ bị nấm chân nếu để ẩm. Sau khi rửa xong, thấm khô hoàn toàn bằng khăn mềm, đặc biệt là các kẽ tay kẽ chân, rồi thoa kem dưỡng ẩm nhẹ nếu da tay chân bé bị khô nẻ. Không để tay chân bé trong nước quá 5 phút vì da sơ sinh dễ bị nhăn nheo và mất độ ẩm tự nhiên.

Thay tã và vệ sinh vùng kín

Việc thay tã và vệ sinh vùng kín là hoạt động diễn ra nhiều lần nhất mỗi ngày (6-8 lần) nhưng cũng dễ gây sai sót nhất. Vùng da dưới tã luôn trong môi trường ẩm ướt, tiếp xúc với nước tiểu và phân, dễ bị viêm da (diaper rash) nếu không được chăm sóc đúng cách. Nguyên tắc quan trọng nhất là thay tã ngay sau khi bé đi phân hoặc 3-4 tiếng/lần nếu chỉ đi tiểu. Việc để tã quá lâu không chỉ gây viêm da mà còn tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập niêm mạc gây nhiễm trùng tiểu, đặc biệt nguy hiểm ở bé gái.

Khi thay tã, mẹ cần tuân thủ trình tự: làm sạch vùng kín trước, lau khô, kem chống hăm, rồi mới mặc tã mới. Không dùng khăn giấy khô lau vì dễ làm tổn thương da, nên dùng khăn mềm nhúng nước ấm hoặc khăn ướt chuyên dụng cho trẻ sơ sinh (không chứa cồn, hương liệu). Lau từ trước ra sau (từ vùng kín xuống hậu môn) để tránh phân từ hậu môn lây sang vùng kín gây nhiễm trùng — nguyên tắc này đặc biệt quan trọng với bé gái vì niệu đạo ngắn, gần hậu môn hơn bé trai.

Với bé trai

Bé trai có đặc điểm cơ quan sinh dục ngoài phát triển rõ từ khi sinh, bao quy đầu thường che kín quy đầu dương vật. Trong vài tháng đầu đời, bao quy đầu thường dính vào quy đầu (bao quy đầu sinh lý), không thể lộn ra ngoài. Nhiều mẹ cố gắng lộn bao quy đầu để vệ sinh là sai lầm nguy hiểm — dễ gây rách, chảy máu và để lại sẹo, thậm chí gây hẹp bao quy đầu sau này. Lời khuyên của Chăm con chuẩn là chỉ vệ sinh bề mặt ngoài, không can thiệp vào bên trong bao quy đầu cho đến khi bé lớn hơn (khoảng 2-3 tuổi).

Cách vệ sinh đúng cho bé trai là dùng khăn mềm hoặc nước ấm lau nhẹ bề mặt dương vật và bìu, chú ý làm sạch phần dưới bìu (khe giữa bìu và đùi) vì thường tích tụ mồ hôi và chất tiết. Nếu thấy có chất trắng tích tụ ở lỗ niệu đạo, dùng khăn mềm thấm nhẹ, không chà xát. Sau khi vệ sinh xong, thấm khô hoàn toàn, đặc biệt là kẽ dưới bìu, sau đó thoa kem dưỡng ẩm hoặc kem chống hăm nếu da có dấu hiệu đỏ. Đối với bé trai đã được cắt bao quy đầu, cần vệ sinh kỹ hơn vùng quy đầu nhưng vẫn dùng động tác nhẹ nhàng, không chà xát mạnh.

Với bé gái

Bé gái có nguy cơ nhiễm trùng tiểu và viêm vùng kín cao hơn bé trai do niệu đạo ngắn (chỉ khoảng 1-2 cm) và nằm gần hậu môn. Vi khuẩn từ phân dễ dàng di chuyển từ hậu môn sang niệu đạo và âm hộ, gây viêm bàng quang hoặc viêm âm đạo. Do đó, nguyên tắc lau từ trước ra sau (từ âm hộ xuống hậu môn) là bắt buộc khi vệ sinh cho bé gái. Tuyệt đối không lau ngược chiều vì sẽ kéo vi khuẩn từ hậu môn vào vùng kín.

Cấu tạo âm hộ bé gái có nhiều nếp gấp, dễ tích tụ chất tiết và vi khuẩn nếu không được làm sạch kỹ. Cách vệ sinh đúng là dùng khăn mềm nhúng nước ấm hoặc nước muối sinh lý, lau nhẹ nhàng từ vùng âm hộ (hai bên mép lớn) xuống hậu môn. Không cần lau sâu vào trong âm đạo vì vùng này tự làm sạch nhờ tiết dịch tự nhiên. Không dùng xà phòng hoặc dung dịch vệ sinh có hương liệu vì sẽ phá vỡ pH tự nhiên (pH 3.8-4.5) của vùng kín, tạo điều kiện cho vi khuẩn gây hại phát triển. Sau khi lau xong, thấm khô hoàn toàn, đặc biệt là các nếp gấp ở mép âm hộ, rồi để bé nằm trần 5-10 phút nếu thời tiết cho phép để vùng kín được thoáng khí.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ sơ sinh cần tắm bao nhiêu lần mỗi ngày?

Trẻ sơ sinh nên tắm 1 lần mỗi ngày vào mùa hè và có thể tắm cách ngày vào mùa đông nếu da bé không quá bẩn. Tắm quá nhiều (hơn 1 lần/ngày) sẽ làm mất lớp lipid bảo vệ tự nhiên, khiến da bé bị khô. Thời gian tắm lý tưởng là 5-10 phút, nước ấm 36-38°C. Nếu trời lạnh, có thể chỉ lau người bằng khăn ấm và tắm đầy đủ 2-3 lần/tuần.

Có nên dùng bông tẩy trang để vệ sinh mũi tai cho trẻ sơ sinh?

Không nên dùng bông tẩy trang (cotton pad) để đưa sâu vào mũi tai vì bông không đủ cứng để kiểm soát độ sâu, dễ để lại sợi bông trong khoang mũi tai. Chỉ dùng khăn mềm để lau phần có thể nhìn thấy, còn làm sạch sâu thì dùng nước muối sinh lý và ống hút chuyên dụng cho mũi, hoặc đưa bé đến bác sĩ khi cần xử lý ráy tai.

Dấu hiệu nào cho thấy bé bị viêm da do tã?

Dấu hiệu viêm da do tã bao gồm vùng da dưới tã đỏ, sưng, có thể có mụn nước hoặc vảy nứt. Bé có thể quấy khóc khi được thay tã vì đau rát. Nếu tình trạng nặng, vùng da đỏ có thể xuất hiện vết loét, mủ hoặc chảy dịch. Khi thấy các dấu hiệu này, mẹ cần thay tã thường xuyên hơn, để bé trần tã khi có thể, thoa kem chống hăm có kẽm oxit (zinc oxide). Nếu không giảm sau 2-3 ngày hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng (sưng, nóng, mủ), cần đưa bé đi khám bác sĩ.

Khi nào nên đưa trẻ sơ sinh đi khám bác sĩ về các vấn đề da liễu?

Mẹ nên đưa bé đi khám khi các vấn đề da liễu không giảm sau vài ngày chăm sóc tại nhà, hoặc có dấu hiệu nghiêm trọng như: da đỏ lan rộng toàn thân, có vết loét chảy dịch, bé sốt, quấy khóc nhiều, bú kém, chán ăn, ngủ li bì. Đối với nấm miệng, nếu bé có các đốm trắng dày, khó bóc trong miệng kèm theo отказ ăn (bú kém, quấy khóc khi ăn), cần đi khám sớm vì nấm có thể lan xuống thực quản gây khó nuốt.

Có cần dùng kem chống nắng cho trẻ sơ sinh dưới 6 tháng?

Không nên dùng kem chống nắng cho trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi vì da bé quá nhạy cảm, các thành phần trong kem chống nắng có thể gây kích ứng hoặc hấp thu vào cơ thể. Thay vào đó, bảo vệ bé khỏi nắng bằng cách: giữ bé trong bóng râm, mặc quần áo dài tay nhẹ, đội mũ rộng vành, dùng ô che khi ra ngoài ngoài. Nếu cần thiết, có thể dùng kem chống nắng chuyên dụng cho trẻ sơ sinh trên vùng da nhỏ như mặt và bàn tay, nhưng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.