Những điều mẹ cần biết về sự phát triển của thai nhi qua các tuần

Không chỉ chú trọng về chế độ dinh dưỡng hàng ngày mà bà bầu cũng cần tìm hiểu những thông tin cần thiết xoay quanh sự phát triển của thai nhi qua các tuần, để giúp hạn chế những tình huống xấu nhất có thể xảy ra với thai nhi cũng như giúp thai nhi phát triển toàn diện nhất.

Những chủ đề hôm nay chúng ta cùng thảo luận xoay quanh sự phát triển của thai nhi theo tuần sẽ là về vấn đề phôi thai ngừng phát triển, thai nhi bị hạn chế phát triển trong tử cung và cách phòng tránh.

Phôi thai ngừng phát triển là sao?

Thai nhi ngừng phát triền chỉ bản thân phôi thai đã có khiếm khuyết hoặc trong quá trình phát triển bị ảnh hưởng bởi các nhân tố không tốt nên ngừng phát triển.

Thai nhi ngừng phát triển chủ yếu là do khuyết tật bẩm sinh thai nhi gây ra, có thể là do sự bất thường của nhiễm sắc thể hoặc gen, điều này có thể xuất phát từ người cha hoặc cũng có thể từ phía người mẹ. Nguyên nhân gây ra phôi thai ngừng phát triển có rất nhiều, trong đỏ có mối liên hệ rất lớn đối với việc thai nhi có phát triển bình thường hay không.

Nguyên nhân gây ra bất thường trong sự phát triển của thai nhi có thể là do yếu tố di truyền, có nhiễm trùng, có tiếp xúc với các chất có tính phóng xạ và các chất hóa học độc hại, uống các loại thuốc cấm dùng trong khi mang thai, nhiệt độ cao, bị kích thích quá độ...

Sự phát triển của thai nhi bị hạn chế trong tử cung là thế nào?

Thai nhi bị hạn chế phát triển hay còn gọi là hội chứng chức năng nhau thai không tốt hoặc hội chứng dinh dưỡng thai nhi không tốt, chỉ cân nặng thai nhi nhẹ hơn 10% so với cân nặng bình quân của tuổi thai hoặc thấp hơn hai sai số tiêu chuẩn cân nặng bình quân, kích thước tử cung tương ứng với tuần thai nhỏ, đây là tình trạng phát triển đáng lo ngại. FGR thường chia thành hai loại là có tính đối xứng và không có tính đối xứng. Đối với cái thứ nhất thì hộp sọ và chiều dài thai nhi cùng giảm xuống.

Đa số kích thước của thai nhi thuộc loại đối xứng này đều nằm dưới mức kích thước của thai nhi bình thường. Tuy nhiên trong thai nhi loại này, đặc biệt là những thai nhi rất nhỏ có thể bị nhiễm bệnh tiền sản khi còn trong tử cung hoặc dị tật bẩm sinh. Do đó, nên đi siêu âm để kiểm tra xem có tồn tại bất thường trong sự phát triển cấu trúc hay không. Các trường hợp không đối xứng thì FGR càng thường gặp hon, là do nhau thai bám nông khi làm tổ, khiến cho việc cung cấp máu không đủ hoặc có thể do nhồi máu nhau thai khiến cho việc cung cấp dinh dưỡng không đủ gây ra.

Thai nhi đối mặt với vấn đề về nhau thai sẽ phải phân phối lại máu để bảo vệ sự bình thường của chức năng đại não, tim và thượng thận, nhưng cung cấp máu cho gan và thận giảm và kết quả là sẽ lan tỏa toàn thân, đặc biệt là sự phát triển của vùng bụng (bao gồm mỡ bụng và lượng dự trữ đường trong gan), không tỉ lệ với sự phát triển của phần đầu, hay còn gọi là hội chứng “hiệu ứng bảo vệ não”.

Không đối xứng FGR có thể xảy ra độc lập, nhưng thường có liên quan đến dọa động kinh. Có rất nhiều nhân tố khiến cho rủi ro FGR tăng lên, trong đó có cả nhân tố từ cơ thể mẹ, như cao huyết áp mãn tính, hút thuốc, dinh dưỡng không tốt, khi sinh trong độ tuổi dưới 16 tuổi hoặc trên 35 tuổi; ngoài ra còn có các nhân tố về nhau thai, như viêm nhiễm trong tử cung hoặc bất thường trong nhiễm sắc thể.

Khi có nghi ngờ thai nhi có thể nhỏ hơn tuổi thai tương ứng thì việc đi siêu âm để xác định là rất quan trọng, do đó các sản phụ nên đi kiểm tra siêu âm để đánh giá tình trạng phát triển của thai nhi và lượng nước ối. Nhưng nếu chỉ siêu âm một lần trong giai đoạn cuối thai kỳ thì không thể nhận biết được rằng nhỏ hơn tuổi thai và thai nhi FGR, do đó trong thời kỳ mang thai cần thực hiện một loạt các siêu âm. Chỉ tiêu duy nhất và tốt nhất để đánh giá trọng lượng thai nhi là vòng bụng.

Nguyên nhân dẫn đến thai nhi bị giới hạn phát triển trong tử cung

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến thai nhi bị hạn chế phát triển trong tử cung, ví dụ như yếu tố di truyền, nhiễm trùng thai nhi, yếu tố nhau thai, yếu tố cơ thể người mẹ (bao gồm yếu tố dinh dưỡng, sự truyền máu trong nhau thai, rượu, thuốc lá, và ảnh hưởng của một số thuốc khác)...

Yếu tố sản phụ

1. Yếu tố dinh dưỡng:

Sản phụ ăn là bị nôn ọe nghiêm trọng, dung nạp protein, vitamin và các nguyên tố vi lượng không đủ...

2. Bệnh thai kỳ:

Như cao huyết áp thai kỳ, mang đa thai, nhau thai tiền đạo, nhau thai đứt sớm, mang thai quá kỳ, bệnh tim, thiếu máu..., sống trên vùng cao nguyên đều có thể khiến thai nhi bị thiếu dưỡng khí mà bị hạn chế phát triển.

Tuy vậy, trọng lượng sản phụ trước khi mang thai và sự tăng cân trong khi mang thai không đủ cũng có thể dẫn tới hậu quả trên.

3. Các nhân tố khác:

Như tuổi sản phụ, cân nặng, chiều cao, tử cung phát triển có dị tật, hút thuốc, uống rượu... Sản phụ hút thuốc có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của thai nhi. Những trẻ được sinh ra từ sản phụ hút thuốc nhiều sẽ nhẹ cân hơn 458gr so với trẻ sinh ra từ sản phụ không hút thuốc, trẻ sinh ra từ người hút thuốc bị động sẽ nhẹ hơn 192gr.

Mỗi ngày hút 20 điếu thuốc trở lên, những trẻ nhẹ cân được sinh ra từ những người này gấp ba lần so với người không hút thuốc. Những phụ nữ uống rượu, hít thuốc phiện hoặc tiêm chích thì máu trong tử cung cũng giảm xuống, khiến cho thai nhi không những bị thiếu dưỡng khí mà còn bị hạn chế phát triển trong tử cung mang tính đối xứng, những trẻ này thường có vòng đầu giảm xuống. Những loại thuốc điều trị như warfarin, loại thuốc chống phù nề... không chỉ khiến thai nhi hạn chế phát triển và còn gây dị tật cho thai nhi.

Yếu tố thai nhi

Khi nội tiết, gen hoặc nhiễm sắc thể của thai nhi bị bất thường, có thể sẽ kèm theo thai nhi phát triển bị hạn chế. Bao gồm nhiễm trùng trong tử cung: nhiễm trùng trong tử cung và các nhiễm trùng khác chiếm 10% nguyên nhân gây ra chứng bị hạn chế phát triển trong tử cung; nhiễm sắc thể bất thường chiếm trong khoảng 10% các chứng gây hạn chế phát triển trong tử cung. Các bệnh di truyền khác như các loại lùn khác nhau, dị tật bẩm sinh, hội chứng Potter, bất thường về tim... đều có thể kèm theo chứng bị hạn chế phát triển trong tử cung.

Yếu tố nhau thai

Các loại chứng bệnh về nhau thai khiến giảm lượng máu nhau thai tử cung, làm cung cấp máu cho thai nhi không đủ, ví dụ như nhau thai bị đứt sớm cục bộ, nhau thai tiền đạo, nhồi máu nhau thai, u mạch máu nhau thai, động mạch rốn đơn... đều là do trao đổi chất dinh dưỡng bị tổn hại khiến thai nhi bị hạn chế phát triển trong tử cung.

Yếu tố dây rốn

Dây rốn quá dài, quá mảnh, xoắn...

Cách phòng tránh thai nhi bị hạn chế phát triển trong tử cung

Vì một nguyên nhân nào đó dẫn đến ảnh hưởng tới sự sinh trưởng và phát triển của thai nhi trong tử cung, khiến cho thai nhi bị nhỏ hơn so với thai nhi khác cùng tuần tuổi, y học gọi hiện tượng này là chứng thai nhi bị hạn chế phát triển. Vậy làm thể nào để phòng tránh chứng thai nhi bị hạn chế phát triển?

Trước hết sản phụ cần phải đi kiểm tra tiền sản định kỳ, sau đó bác sĩ có thể dựa trên sự tổng hợp của kích thước vòng bụng, chiều cao thấp của tử cung và đo các tham số qua chụp B để đưa ra chẩn đoán ban đầu; khi đã được chẩn đoán chính xác thì nên được điều trị ngay.

Một mặt cần điều trị các chứng bệnh được phát hiện như bệnh cao huyết áp thai kỳ, mặt khác thì sản phụ cần tăng cường dinh dưỡng, đảm bảo nạp đủ năng lượng. Nếu cần thiết thì sản phụ cần phải vào nằm viện để được điều trị dinh dưỡng cao, để có thể cải thiện tình hình dinh dưỡng trong cơ thể người mẹ và thai nhi, đồng thời khắc phục tình trạng trở ngại về dinh dưỡng của thai nhi.

Trong khi theo dõi, ngoài việc quan sát tình trạng sinh trưởng và phát triển của thai nhi, thì cần chú ý xem thai nhi có bị thiếu dưỡng khí hay không, khi cần thiết thì phải theo dõi nhịp tim thai. Thai nhi bị giới hạn phát triển trong tử cung thường có thể lực và trí lực không được như thai nhi bình thường cùng tuổi, nhưng nếu được điều trị và bổ sung dinh dưỡng đầy đủ sau này thì đa số đều có thể theo kịp sự phát triển của các bé bình thường.

Theo dõi sự phát triển của thai nhi qua các tuần một cách chặt chẽ nhất sẽ giúp mẹ hạn chế những tình huống xấu nhất có thể xảy ra với thai nhi. Bên cạnh đó, mẹ bầu nên uống thêm các loại sữa bầu có những dưỡng chất thiết yếu như axit Folic, DHA,...giúp giảm nguy cơ khuyết tật ống thần kinh ở thai nhi và phát triển hệ thần kinh của thai nhi trong suốt thai kỳ. Một số thương hiệu sữa bầu có uy tín hiện nay mẹ bầu có thể tham khảo và lựa chọn là Vinamilk, Anmum,...

Xem thêm: Tìm hiểu sự phát triển của thai nhi theo tuần tại link  https://goo.gl/VWQA9e