Lịch tiêm 5 loại vắc-xin não mô cầu tại Việt Nam & chi phí

Đứng trước sự tàn khốc của diễn tiến 24 giờ của bệnh não mô cầu thể tối cấp cùng nguy cơ hoại tử tứ chi do tử ban não mô cầu, tiêm vắc-xin chủ động là giải pháp hữu hiệu nhất để xây dựng hàng rào kháng thể bảo vệ cơ thể. Hiện nay tại Việt Nam đang lưu hành 5 loại vắc-xin giúp phòng ngừa hiệu quả bệnh não mô cầu cho trẻ nhỏ ngay từ 6 tuần tuổi đến người trưởng thành 55 tuổi. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp lịch tiêm chi tiết, cách xử trí khi trễ lịch và bảng giá tham khảo của từng loại vắc-xin.

1. Tại sao có tới 5 loại vắc-xin não mô cầu tại Việt Nam?

Vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) có 12 đến 13 nhóm huyết thanh khác nhau, nhưng 6 nhóm gồm A, B, C, W-135, X và Y là thủ phạm gây ra hầu hết các vụ dịch xâm lấn trên toàn cầu. Tại Việt Nam, cả 5 loại vắc-xin đang được Bộ Y tế cấp phép lưu hành được chia thành 2 phân nhóm kháng nguyên độc lập:

1. Nhóm vắc-xin phòng não mô cầu nhóm B và BC: Gồm vắc-xin Bexsero (Ý – phòng nhóm B) và VA-Mengoc-BC (Cuba – phòng nhóm B và C).

2. Nhóm vắc-xin tứ giá phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135 (MenACWY): Gồm vắc-xin Nimenrix (Bỉ), MenQuadfi (Pháp/Mỹ) và Menactra (Mỹ).

Nguyên tắc cốt lõi cần nhớ: Các vắc-xin nhóm ACWY hoàn toàn không tạo miễn dịch chéo để bảo vệ cơ thể trước não mô cầu nhóm B và ngược lại. Do đó, để không bỏ sót các chủng vi khuẩn đang lưu hành mạnh tại Việt Nam (đặc biệt là chủng nhóm B), các chuyên gia khuyến cáo trẻ em và người lớn cần tiêm kết hợp cả hai nhóm vắc-xin này. 

>>> Tại sao đã tiêm vắc-xin ACWY vẫn cần tiêm thêm vắc-xin nhóm B 

2. Lịch tiêm nhóm vắc-xin não mô cầu B và BC (Bexsero & VA-Mengoc-BC)

2.1. Vắc-xin Bexsero (GSK – Ý): Thế hệ mới phòng nhóm B từ 2 tháng tuổi

Được đưa về Việt Nam từ tháng 2/2024, Bexsero là vắc-xin tái tổ hợp đa thành phần (4CMenB) giúp bảo vệ sớm cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến người lớn 50 tuổi (chưa qua sinh nhật 51 tuổi) với hiệu quả lên đến 95%.

Phác đồ lịch tiêm Bexsero phụ thuộc vào độ tuổi bắt đầu tiêm mũi đầu tiên:

• Trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tháng tuổi (Lịch thường quy – 3 mũi):

  • Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên trong độ tuổi.

  • Mũi 2: Cách mũi 1 tối thiểu 2 tháng.

  • Mũi 3 (Mũi nhắc): Tiêm khi trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên, cách mũi 2 là 8 tháng (nếu mũi 2 tiêm trễ lúc trẻ đã từ 6 tháng tuổi trở lên thì mũi 3 cách mũi 2 tối thiểu 6 tháng).

• Trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tháng tuổi (Khi có dịch – 4 mũi):

  • Mũi 1, Mũi 2, Mũi 3: Tiêm 3 mũi cơ bản cách nhau mỗi 1 tháng.

  • Mũi 4 (Mũi nhắc): Cách mũi 3 là 8 tháng (hoặc cách tối thiểu 6 tháng nếu mũi 3 tiêm lúc trẻ từ 6 tháng tuổi).

• Trẻ từ tròn 6 tháng đến dưới 12 tháng tuổi (3 mũi):

  • Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên.

  • Mũi 2: Cách mũi 1 tối thiểu 2 tháng.

  • Mũi 3 (Mũi nhắc): Tiêm khi trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên, cách mũi 2 là 4 tháng (nếu mũi 2 tiêm trễ lúc trẻ từ 10 tháng tuổi thì mũi 3 cách mũi 2 tối thiểu 2 tháng).

• Trẻ từ tròn 12 tháng đến dưới 24 tháng tuổi (3 mũi):

  • Mũi 1 và Mũi 2: Cách nhau tối thiểu 2 tháng.

  • Mũi 3 (Mũi nhắc): Cách mũi 2 tối thiểu 12 tháng.

• Trẻ từ tròn 24 tháng (2 tuổi) đến người lớn 50 tuổi (2 mũi):

  • Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên.

  • Mũi 2: Cách mũi 1 tối thiểu 1 tháng (không cần tiêm mũi nhắc lại).

2.2. Vắc-xin VA-Mengoc-BC (Finlay Institute – Cuba): Phòng nhóm B và C

VA-Mengoc-BC được sản xuất theo công nghệ túi màng ngoài (OMV), chỉ định cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn 45 tuổi (dưới 46 tuổi) với hiệu quả bảo vệ từ 80% – 100%.

• Phác đồ chung cho mọi độ tuổi (2 mũi):

  • Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên.

  • Mũi 2: Cách mũi 1 từ 6 đến 8 tuần (khoảng 2 tháng), không yêu cầu tiêm nhắc lại theo phác đồ chuẩn.

3. Lịch tiêm nhóm vắc-xin tứ giá ACWY (Nimenrix, MenQuadfi & Menactra)

Cả 3 loại vắc-xin dưới đây đều ứng dụng công nghệ cộng hợp protein mang tiên tiến giúp tạo trí nhớ miễn dịch dài hạn trước 4 nhóm huyết thanh A, C, W-135 và Y (bạn có thể đọc thêm bài.

3.1. Vắc-xin Nimenrix (Pfizer – Bỉ): Tiêm sớm từ 6 tuần tuổi

Nimenrix sử dụng protein giải độc tố uốn ván làm chất mang, được chỉ định cho trẻ từ tròn 6 tuần tuổi trở lên và người lớn không giới hạn độ tuổi tối đa:

• Trẻ từ 6 tuần đến dưới 6 tháng tuổi (3 mũi):

  • Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên từ 6 tuần tuổi.

  • Mũi 2: Cách mũi 1 tối thiểu 2 tháng.

  • Mũi 3 (Mũi nhắc): Tiêm khi trẻ đủ 12 tháng tuổi trở lên và cách mũi 2 tối thiểu 2 tháng.

• Trẻ từ 6 tháng đến dưới 12 tháng tuổi (2 mũi):

  • Mũi 1: Tiêm 1 liều cơ bản.

  • Mũi 2 (Mũi nhắc): Tiêm khi trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và cách mũi 1 tối thiểu 2 tháng.

• Trẻ từ 12 tháng tuổi (1 tuổi) trở lên và người lớn (1 mũi):

  • Tiêm 1 liều duy nhất. Có thể tiêm nhắc lại từ lúc 15 tuổi (cách mũi trước ít nhất 4 năm) nếu người tiêm tiếp tục có nguy cơ phơi nhiễm cao.

3.2. Vắc-xin MenQuadfi (Sanofi Pasteur – Pháp/Mỹ)

MenQuadfi là vắc-xin cộng hợp giải độc tố uốn ván bào chế dưới dạng bơm tiêm đóng sẵn 1 liều, chỉ định cho trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên (hoặc từ 12 tháng tuổi tùy quy định từng cơ sở) và người lớn không giới hạn tuổi trên:

• Trẻ từ tròn 6 tuần đến dưới 6 tháng tuổi (4 mũi):

  • Mũi 1, Mũi 2, Mũi 3: Tiêm 3 liều cơ bản, mỗi liều cách nhau 2 tháng.

  • Mũi 4 (Mũi nhắc): Tiêm khi trẻ từ tròn 12 tháng tuổi trở lên, cách mũi 3 ít nhất 2 tháng.

• Trẻ từ tròn 6 tháng đến dưới 12 tháng tuổi (2 mũi):

  • Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên.

  • Mũi 2: Tiêm khi trẻ từ tròn 12 tháng tuổi trở lên, cách mũi 1 ít nhất 2 tháng.

• Trẻ từ tròn 12 tháng tuổi và người lớn (1 mũi):

  • Tiêm 1 mũi duy nhất (xem xét tiêm nhắc lại sau 3 – 5 năm nếu còn nguy cơ phơi nhiễm cao).

3.3. Vắc-xin Menactra (Sanofi Pasteur – Mỹ)

Lưu hành tại Việt Nam từ năm 2018, Menactra cộng hợp với protein giải độc tố bạch hầu, được chỉ định cho đối tượng từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi:

• Trẻ từ 9 tháng đến dưới 24 tháng tuổi (2 mũi): Tiêm 2 liều cơ bản, cách nhau tối thiểu 3 tháng.

• Người từ 2 tuổi đến 55 tuổi (1 mũi): Tiêm 1 liều duy nhất (có thể tiêm nhắc lại sau 3 – 5 năm nếu thuộc nhóm nguy cơ cao).

4. Bảng tổng hợp so sánh và giá 5 loại vắc-xin não mô cầu năm 2026

Để phụ huynh và người dân dễ dàng đối chiếu chi phí cũng như lựa chọn phác đồ phù hợp, bảng dưới đây tóm tắt các thông số quan trọng nhất tại các hệ thống tiêm chủng lớn ở Việt Nam:

5. Lưu ý quan trọng về tiêm đồng thời và chăm sóc sau tiêm

• Đường tiêm chuẩn y khoa: Tất cả các vắc-xin não mô cầu đều dùng đường tiêm bắp sâu (0,5 ml/liều), ưu tiên vùng mặt trước bên cơ đùi đối với trẻ nhũ nhi và cơ delta cánh tay trên đối với trẻ lớn và người lớn; tuyệt đối không tiêm tĩnh mạch hay tiêm dưới da.

• Khả năng tiêm đồng thời: Mốc 2 tháng tuổi là "thời điểm vàng" để trẻ khởi động các mũi vắc-xin quan trọng. Cả Bexsero và Nimenrix đều có thể tiêm đồng thời trong cùng một buổi tiêm với vắc-xin 6 trong 1 (bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm gan B, Hib), vắc-xin phế cầu, sởi – quai bị – rubella (MMR) hoặc thủy đậu nhưng phải tiêm ở các vị trí khác nhau trên cơ thể.

• Chuyển đổi vắc-xin cho du học sinh: Đối với học sinh, sinh viên đi du học tại một số quốc gia có yêu cầu tiêm chủng cả Bexsero và Trumenba (loại vắc-xin nhóm B hiện không lưu hành tại Việt Nam), khoảng cách tối thiểu giữa hai loại vắc-xin này là 1 tháng.

• Theo dõi phản ứng sau tiêm: Sau khi tiêm, người tiêm cần ở lại cơ sở y tế tối thiểu 30 phút để kiểm tra vết tiêm và phát hiện sớm các phản ứng tức thì, sau đó tiếp tục theo dõi thân nhiệt tại nhà trong 24 – 48 giờ

>>> Hướng dẫn chăm sóc và theo dõi trẻ sau tiêm vắc-xin não mô cầu

Chủ động nắm vững lịch tiêm chủng và đưa trẻ đi tiêm đúng mốc tuổi là cách thiết thực nhất để phòng ngừa bệnh nhiễm não mô cầu hiệu quả, giúp con trẻ và gia đình an tâm trước dịch bệnh.